Parę lat temu po raz kolejny skonstatowałem, że raj musi znajdować się w Chorwacji. Zapierające dech krajobrazy, wspaniałe zabytki, ciepłe morze z malowniczymi archipelagami wysepek, słońce, niezłe, a czasami nawet doskonałe wina. Już to by wystarczyło, ale Chorwacja ma jeszcze coś, mianowicie małże. Oczywiście małże są wszędzie. W Hiszpanii, Francji, Portugalii czy Włoszech i wielu jeszcze innych miejscach, ale chyba tylko Chorwacja ma tak urzekającą ich dostępność. Kiedy mieszkaliśmy na płwyspie Pelješac, często wstępowaliśmy do Stonu, gdzie znajdują się bodaj największe w Dalmacji hodowle małży i ostryg. Za kilogram świeżutkich, przy nas wyławianych z morza małży płaciliśmy około 5 zł. Gotowane w lokalnym białym winie, zwanym posip, były doprawdy wyśmienite.  

Małże, czyli omułki jadalne, nazywane także mulami, to od tysiącleci pożywienie ludów mieszkających blisko morskich wybrzeży. Żyją w Atlantyku, Morzu Śródziemnym i w Bałtyku. Co ciekawe, te ostatnie, najmniejsze nigdy nie cieszyły się estymą. Może po prostu w krajach o klimacie umiarkowanym, obfitujących w zboża, zwierzynę i ryby, małże i skorupiaki w ogóle nie były postrzegane jako potencjalne pożywienie. A szkoda, bo omułki są cennym źródłem łatwo przyswajalnego białka i mikroelementów, zawierają za to bardzo niewiele tłuszczów. Nieustannie morską wodę, przerabiają mikroorganizmy w pełnowartościowy pokarm dla ludzi i zwierząt. Darmowa fabryka białka. W dodatku, co tu ukrywać, bardzo smacznego. Uwielbiali je Rzymianie i Grecy, zarówno poddani jak królowie. Małże weszły do jadłospisu wszystkich ludów śródziemnomorskich, gdyż przy wszystkich swoich zaletach były ponadto łatwe do pozyskania, żyjąc w ogromnych koloniach, właściwie wzdłuż wszystkich europejskich wybrzeży. Również ich hodowla nie nastręcza specjalnych trudności. Ponieważ omułki żyją przyczepione do wodorostów, kamieni, skał czy podwodnych konstrukcji, wystarczy w morskim dnie, tuż przy brzegu rozmieścić odpowiednio ukształtowane drewniane pale, na których małże bardzo chętnie rozwijają swoje kolonie.


Możliwości przyrządzenia małży jest nieskończenie wiele. Przede wszystkim można »